Kod kojih lekara starije osobe moraju ići na redovne preglede

Učestalost redovnih lekarskih pregleda kod starijih osoba zavisi od nekoliko faktora, uključujući opšte zdravstveno stanje, prisustvo hroničnih bolesti, porodičnu anamnezu i rizične faktore. U principu, preporučuje se opšti pregled kod izabranog lekara barem jednom godišnje. Međutim, za specifične specijaliste, dinamika pregleda može biti drugačija. Osobe sa dijagnostikovanim hroničnim oboljenjima (poput dijabetesa, hipertenzije, srčanih problema, neuroloških poremećaja) obično imaju zakazane kontrolne preglede kod odgovarajućih specijalista na svaka 3 do 6 meseci, ili čak češće, u zavisnosti od stabilnosti stanja i terapijskog protokola. Važno je da se pridržavate preporuka vašeg izabranog lekara i lekara specijaliste, koji će individualno proceniti najbolji raspored pregleda za vas ili vaše najmilije.

Apsolutno. Postoji niz pregleda koji su od izuzetne važnosti za stariju populaciju zbog povećanog rizika od određenih bolesti. Među najvažnijim su: kardiovaskularni pregledi (provera krvnog pritiska, EKG, ultrazvuk srca, po potrebi Holter monitoring) zbog visoke incidence srčanih oboljenja; neurološki pregledi (procena kognitivnih funkcija, provera motorike, senzibiliteta) radi ranog otkrivanja demencije (poput Alchajmerove bolesti) ili Parkinsonove bolesti; oftalmološki pregledi (provera vida, merenje očnog pritiska) za prevenciju i lečenje glaukoma, katarakte i makularne degeneracije; ortopedski pregledi (procena pokretljivosti zglobova, gustine kostiju - denzitometrija) radi prevencije preloma i upravljanja osteoporozom i artritisom; endokrinološki pregledi (kontrola nivoa šećera u krvi, funkcije štitne žlezde) radi otkrivanja dijabetesa i problema sa štitnom žlezdom; ginekološki pregledi za žene i urološki pregledi za muškarce su takođe bitni za praćenje stanja reproduktivnog i urinarnog trakta. Preventivni pregledi u cilju ranog otkrivanja maligniteta (kolonoskopija, mamografija, PSA test) su takođe od značaja.

U Republici Srbiji, redovni preventivni lekarski pregledi, uključujući i one neophodne za starije osobe, uglavnom se finansiraju iz sredstava Republičkog fonda za zdravstveno osiguranje (RFZO). To znači da se, ukoliko imate overenu zdravstvenu knjižicu, pregledi kod izabranog lekara, kao i uputi za specijalističke preglede i dijagnostičke procedure u domovima zdravlja i kliničkim centrima, ne naplaćuju direktno pacijentu. Važno je da se pacijenti redovno javljaju svom izabranom lekaru opšte medicine koji, na osnovu procene zdravstvenog stanja, daje upute za dalje specijalističke preglede i analize. U nekim situacijama, poput potrebe za dodatnim, specifičnim dijagnostičkim metodama koje nisu pokrivene osnovnim zdravstvenim osiguranjem, ili u slučaju korišćenja usluga privatnih zdravstvenih ustanova, mogu nastati dodatni troškovi. Uvek je preporučljivo proveriti sa nadležnom zdravstvenom ustanovom ili vašim izabranim lekarom koji su sve vaši prava i mogućnosti u okviru sistema zdravstvene zaštite.

Mentalno zdravlje je jednako važno kao i fizičko, a kod starijih osoba je od posebnog značaja zbog promena koje donosi starenje, potencijalnog gubitka bliskih osoba, socijalne izolacije i povećanog rizika od neurodegenerativnih bolesti. Psihičke promene poput anksioznosti, depresije, poremećaja spavanja, gubitka koncentracije ili pamćenja mogu značajno uticati na kvalitet života. Prvi korak u proceni mentalnog zdravlja je obično izabrani lekar opšte medicine, koji može prepoznati određene simptome i uputiti dalje. Dalje, u zavisnosti od problema, starije osobe mogu se obratiti: psihijatru, koji se bavi dijagnostikovanjem i lečenjem psihičkih poremećaja, uključujući depresiju, anksiozne poremećaje, kao i neurodegenerativne bolesti u inicijalnoj fazi; neuropsihijatru (često je ova specijalizacija objedinjena), koji se fokusira na povezanost mozga i psihičkih funkcija, što je ključno kod Alchajmerove, Parkinsonove bolesti i drugih demencija; psihologu, koji kroz razgovore i terapije pomaže u suočavanju sa problemima, poboljšanju emocionalnog stanja, kognitivnih funkcija i socijalne adaptacije. Poseban značaj ima i neurolog, koji je ključan za dijagnostiku i praćenje neuroloških bolesti koje često prate starenje, a koje mogu imati uticaj i na mentalno zdravlje.